7 diplomadan sonra şunu diyebilirim. derinleşemediği için olabildiğince genişleyen bir hayatı (bitmeyen bir yeni deneyim arzusu), genişleyemediği için çaresiz, küskün ve öfkeli bir şekilde derinleşen bir hayata yeğlemek lazım, çünkü en nihayetinde yanına kalan bilgi değil duygu.
psikolog arkadaşa, "bütün çocukluğun boyunca annenin hayatının zorluğuna tanık edip bir de bizzat annen tarafından her fırsatta hatırlatıldığın için, sen sevginin öteki insanların hayatını kolaylaştırmak olduğunu sanıyorsun," demişti.
ortadoğu'da her aşkın ardında bunu görürüm.
birkaç türkiye gözlemimi aktarayım.
1. herkes durmadan para konuşuyor.
2. zengin-eğitimli kesim gettolar kurmuş, kendini kandırmaya çalışıyor.
3. fakir-eğitimsiz kesim siyaset ile kendini oyalıyor.
4. zengin-eğitimsiz kesim para ile tatmin arıyor.
ve hiç kimse mutlu değil.
yıllar sonra anladım ki eğitimli bir türk erkeğinin hayattan iki beklentisi var.
1. sonsuza dek rahatsız edilmeden kendini oyalayabileceği bir ekran (telefon olur, bilgisayar olur, tablet olur, ps5 olur, vb.)
2. ve hayatını böyle çarçur ederken yanında sabit kalacak bir kadın.
35 yılın sonunda şunu anladım. insan, belli bir yaşta "özel ve farklı" olma iddiasından/hissiyatından vazgeçmeli. bu ne kadar erken olursa, kişi o kadar basit ama mutlu, ne kadar geç olursa, o kadar çetrefilli ama mutsuz oluyor.
bir yerde dur demeli, sıradanlığı kabul etmeli.
alman bir arkadaş, almanya'da türklere atfedilen bir dağ yürüyüşü ("hiking") pratiğinden bahsetti.
arabayla çıkabildikleri kadar yükseğe çıkıp sigara içip dönüyorlar.
duyunca saçma bir gülümseme yayıldı suratıma. nereden baksan muazzam bir özetimiz değil mi.
hayatımda benim için kabullenmesi 33 sene alan, herhalde en zor gerçek şu oldu.
türkiye ahlaken, insanen, her şeyiyle bitmiş, tükenmiş bir ülke. ve bunun, en azından benim dünyadaki sınırlı vaktim boyunca, değişme imkanı ve ihtimali yok.
zor oldu ama rahatladım da bir yandan.
insanı babasının tabutu önündeyken, "kadınların vücut hatları," "kız çocuklarının taytları" gibi söylemler dinlemek zorunda bırakan bu "kültür"e hakikatten lanet olsun.
güzellik üzerine muazzam bir metin okudum. şöyle diyor.
1. insanlar doğal olarak, bilinçli olsun ya da olmasın, giyim tarzları, saçlarını düzeltme biçimleri, birlikte dolaştıkları kişiler, dinledikleri müzik, aksesuarları aracılığıyla kendi etraflarında bir imaj yaratırlar.
diziyi ingilizce altyazı ile izleyenler fark etmiştir, meryem ile psikolog arasında büyük bir "çevrilebilirlik" farkı var. meryem'in çevirilerinde sabit bir anlam yitimi varken, psikoloğun dili neredeyse mükemmel bir biçimde uluslararası seyirciye aktarılabiliyor. neden?
thread:
avrupa'ya taşınmadan önce aşırı politik bir tiptim, avrupa'da beni en çok sinir eden de insanların muazzam apolitik olmasıydı. zamanla anladım, politika hayattan keyif alamayanların yaşadıkları hüsranla baş etmelerinin ve hiçbir sey yapmadan meşgul olmalarının bir yoluymuş.
şu geçen 37 seneye bakınca keşke diyorum hayatımda benden yaşça büyük, saygı duyduğum başarılı ve zeki bir insan olsaydı ve bana zorla bazı şeyleri yaptırsaydı diyorum.
bu özgürlük diye pazarlanan umursamazlık ile kimbilir kaç senem ve ne büyük potansiyel ziyan oldu.
tereddütsüz izlediğim en iyi filmlerden biri diyebilirim. arkadaşlık üzerine antik yunan trajedileri kalitesinde muazzam bir destan. bir gün bu kadar basit, güçlü, dolu, komik, içten ve duygusal bir metin yazabilirsem bir mezar kazar içine otururum.
yürümek ne muazzam bir aktivite. kierkegaard'ın neden "insanın yürüyerek silkelenemeyeceği tek bir düşünce dahi yok," şeklinde yükseldiğini anlıyorum. yürüyüşe çıkmak, deyince dışarı çıktığını sanırsın ama, aslında yol aldığın içerisidir.
türkiye'deki en temel problemin bu ülkedeki annelerin aşırı fedakârlığı ve benliksizliği olduğunu düşünüyorum. böyle bir anne ile büyüyen çocuk, yetişemez, ne istediğini söyleyemez, kendine bir karakter kuramaz. bir ömrü kukla olarak, kendine masal anlatarak çarçur eder gider.
5. sokaklar, caddeler, meydanlar inanılmaz çirkin.
6. güzel olan bir şeye rastlamak çok zor. rastlayınca da hayranlık değil gerginlik hissediyorsun.
7. gündelik hayatın doğal bir akışı yok. devamlı kimlik değiştirmek, rol yapmak zorundasın.
8. geleceğe dair hiçbir beklenti yok.
bekar iken son derece eğlenceli, cana yakın, maceracı, sosyal, girişken, hoş sohbet erkeklerin bir eş bulunca evde oturup 24 saat ekrana bakmaktan başka bir aktivitede bulanmayan, öfkeli, anlayışsız, içine kapanık, bezgin ve hareket edemeyen insanlara dönüşmesi beni çok üzüyor.
10 yıllık felsefe kariyerimde günümüze dair okuduğum en mantıklı şeyi foucault söylemişti. insan, diyor, bir teşebbüs/kuruluş/şirkettir. bu nedenle, insanın sorunu da, en nihayetinde, bir yönetim sorunudur. zamanını, duygularını ve arzularını yönetemeyen hayatını ziyan ediyor.
sabancı üniversitesi'nde namus cinayetlerini araştıran kadın sosyolog, "çok acı var," diye not bırakarak intihar etmiş. toplumsal sorunları hakikaten ciddiye almanın bedeli bu olsa gerek, hiçbir şeyi değiştirmeyen, kimsenin umurunda olmayan bir makale yazmak değil de.
kadınları bilmiyorum ama çoğu erkek tek başına stabil ve düzenli bir hayat sürdürebilecek niteliklere sahip değil. yalnızca hayatlarına bir kadın girince doğrulabiliyorlar. bu nedenle sevgi dediklerinin çoğu aslında kaostan kaçış. aradıkları da partner değil sığınak.
36 sene sonra şunu anladım.
mevzu ne para, ne başarı, ne iş, ne eş, ne de çocuk.
tatmin eden, mutlu, keyifli, yıkılmaz bir hayatın önkoşulu dost diyebileceğin, varlığı huzur ve coşku veren, çok değil 3 insanla aynı şehirde yaşama imtiyazına sahip olabilmek.
geçtiğimiz haftalarda babamı kaybettim. naaşını muhafazakarlığı ile ünlü köyüne defnederken, helalleşme esnasında, maalesef hiç hoş olmayan şeyler yaşandı. anlatayım.
36 yıl sonra anladım ki, bir insanın hayatı boyunca geliştirebileceği en güçlü, önemli ve zor beceri, gündelik hayatını kompartmantalize edebilme - yani hislerini bağlamda bırakabilme becerisi. duyguları üzerinde böyle bir kontrole sahip olan kişi hakikaten yıkılmaz oluyor.
ama en trajik olan bunların hepsinin son derece normalleşmiş olması.
zengin-fakir, eğitimli-eğitimsiz kimsenin artık bunları duyacak sabrı kalmaması. hatta anlatıp kimsenin huzurunu kaçırmak istememen. özetle, türkiye'nin ya sev ya terket bir ülke haline gelmesi.
9. kimse aptal değil, kimse saf değil. 10. ne kadar atıp tutulsa da herkes memlekette gurur duyulacak çok az şey olduğunun farkında.
11. ve yine herkesin farkında olduğu, ne tam anlamıyla kabul edilmiş ne de reddedilmesi mümkün muazzam bir adaletsizlik hayatın temeli olmuş.
36 yıldır tanıdığım tüm özgüvensiz insanlarda gördüğüm ortak bir nokta var.
kibir.
insanı silikleştiren kendini küçük görmesi değil, bilakis çok büyük görmesi.
anladığım kadarıyla, hayatı boyunca bir şey elde etmek için büyük emek vermiş hemen hemen herkesin ağzında kekremsi bir tat var artık. böyle pişmanlık gibi ama tam da değil, yaptık ama niye yaptık, neler kaçırdık ama kaçırmasak da ne yapacaktık şeklinde garip bir hüsranın tadı.
12. zengin-fakir, seküler-dindar herkesin iliklerine kadar nüfus etmiş bir acıdan beslenme, dünyaya karşı güvensizlik, yaşamaya dair korku var.
13. kurulabilen tek "sağlıklı" ilişki biçimi vicdan, merhamet, acıma üzerinden. bu da devamlı, alttan alta, hınç ve öfke yaratıyor.
14. insanlar arabalarıyla simbiyotik bir yaşam kurmuş. araba insanlara hem kol, bacak hem de güvenli bir hayat sağlıyor.
15. mümkün olan azıcık mutluluk tamamen yemek üzerine kurulu. muazzam bir yemekçilik var ve yemek kalitelisi geçen senelere oranla büyük düşüşte.
bir insanın kendinde, her biri kendi alanında çok değerli yerlere gelmiş kadınlara, babalarının cezanesinde kapanmaları, vücut hatlarını saklamaları vs. gerektiğini söyleyebilecek cüreti bulabilmesi hakikaten de ancak bu coğrafyada mümkün.
16. zengin-fakir kimsenin ne yaptığını, neden yaptığını bildiği yok.
17. herkes bir şeyi taklit ediyor gibi ama kimse neyi taklit ettiğini bilmiyor. taklit etmese ne yapacak onu da bilmiyor.
19. herkes durmadan ötekini izliyor.
18. şarkılar, diziler, filmler fevkalade kötü.
amsterdam'dan biriyle tanıştım. dedemden kalan gitarla kursa başladım, diyor. gelişmiş bir ulus olmak, insanın dedesinin evde keyif için gitar çalması demek aslında. yaşamanın yalnızca hayatta kalmaktan ibaret olmaması, boş zamana sahip olup onu değerlendirebilmek demek aslında.
3. güzellik, birbirinden kopuk zevkler meselesi değildir; bir yaşam tarzı, dünyada var olma biçimi, uzay ve zaman içinde hareket etme yolu olarak birbirine bağlıdır. nihayetinde, güzellik fiziksel ve varoluşsal olan içiçe geçmesiyle meydana gelir.
20. erkeklerde muazzam bir yetersizlik hissi var. sokakta yanından geçen bir kadın, kuyrukta önünde duran adam, hareket eden hemen her şey onlara meydan okuyabilme potansiyeline sahip.
21. kadınlar prenseslik ile hizmetçilik arasına sıkışmış durumda.
22. herkes tedirgin.
ömrünü kitap başında geçirmiş biri olarak, geçtiğimiz yıllarda bazı şeylerin farkına vardım.
1. kitap, hayattan, yaşamaktan, dünyanın muazzam zenginliği ve karmaşından; denemekten ve kirlenmekten korkan tedirgin insanların sığınağı.
2. hiçbir kitap deneyimi ikame edemez.
eskiden gereğinden fazla kibar olduğum dönemlerde aynı zamanda çok daha öfkeli ve hoşgörüsüz/tahammülsüz bir adamdım. aynı, gerçekçi olmayan anlayışlılığı karşımdakinden de bekliyor, bulamayınca da "kötü" olan onlar oluyordu. sıkıntının bende olduğunu anlamam biraz zaman aldı.
eğitimsiz insanların bomboş özgüvenine maruz kala kala farkına vardım ki, eğitim insanı tedirginleştiren bir şey.
bu nedenledir ki eğer dünyayı bu küstah cehalete ve vasatlığa bırakmak istemiyorsak tedirginliklerimizin üstesinden gelebilmeliyiz.
zamanında gençliğin etkisi ile kendimi kaptırıp 'atatürk eleştirisi' yapmamız gerektiği gibi temelsiz fikirleri savunduğum bir dönem olmuştu.
7 yıl felsefe ve tarih çalıştıktan sonra anladım. bu coğrafyada anlamlı her eylemin önkoşulu atatürk. atatürk yoksa sadece gevezelik var
son 10 küsür senede avrupa'da yaşarken tecrübe ettiklerim, türkiye'de yetişirken sahip olageldiğim "aşk" anlayışını ters yüz etti. avrupa'da aşk, türkiye'dekinin aksine, partnerlerin birbiri içinde çözünüp kaybolduğu bir yapı değil. bilakis, asla vazgeçilmeyen bir benlik var hep.
güzellik üzerine bir metin okuyorum. şöyle diyor.
1. güzellliğin şans eseri ve hak edilmemiş olduğunu bilsek de güzelliği ruhani bir incelik ve başarı olarak görmeye devam ediyoruz.
2. hatta iyi bir görünümü, iyiliğin görünümü olarak algıyoruz, sanki her güzel insan iyiymiş gibi
yıllarca akademide bulunduktan sonra çok önemli bir şeyin farkına vardım.
insan, sıradan halinin yeterli olduğu bir işte çalışmalı. ne yaparsan yap yetemediğin bir iş insanın özgüvenini, karakterini, umudunu yok bir eziyet.
parası olmayan entelektüel çok trajik, göz yaşartan, yürek burkan bir figür gerçekten. o kadar okudu, parayı önemsemedi, kendini geliştirdi, erdem ve etik sahibi olmaya çalıştı. sandı ki bilgisi ona paranın açamayacağı bir dünya açacaktı, orda değer görecekti. bekledi ama olmadı.
2. ve bizim onların dış görünüşlerinden tüm bu mizanseni ayırmamız mümkün değildir ve ayırmak için de bir nedenimiz yoktur. o halde birini güzel bulduğumuzda, genellikle onun güzellik anlayışını da güzel bulmuş oluruz.
her seyahat ettiğimde farkına varıyorum ki, düzenli seyahat edemediğin bir hayat hakikaten eksik bir hayat demek.
seyahatin verdiği o uzaklaşma, geride bırakma, hafifleme hissiyatı olmadan gündelik hayatın tekdüzeliliğinde kaybolup gidiyor insan.
boş zaman üzerine bir metin okuyorum. şöyle diyor:
1. herkesin boş zamanını nasıl değerlendireceğini bildiğini varsayamayız.
2. bilakis insanın "boş zaman" hakkında eğitilmesi gerekir.
3. kendi ile ne yapacağını bilmeyen biri için hayat işten ibarettir.
seyahat etme gücü ve özgürlüğü olmayan bir insanın mutlu olabilmesi çok zor gibime geliyor. çünkü mekan değiştirmek yalnızca keyif için yapılan bir şey değil, nefes almak, taze kalmak, hayatın yalnızca kendi rutin ve alışkanlıklarından ibaret olmadığını hatırlamak demek.
36 senede anladım ki, zayıf insandan olabildiğince uzak durmalı.
yardım etsen ona zayıflığını kanıtladığın için ölene kadar sana kin besler. yardım etmesen, ihtiyacı olduğunda yanında olmadığın için ölene kadar sana kin besler.
minnet duyamayan, çürümüş bir insan.
35 yıl ufkumu geniş tutmak için çabaladım ama, doğruyu söylemek gerekirse, bu uğraşın gündelik hayatta yarardan çok zarar getirdiğini gördüm. zira başarılı ve mutlu insanlar hep ufkunu dar tutan, hayatı yaptığı işten ibaret olan, ötesiyle ilgilenmeyen, merak etmeyen insanlardı.
gençken, insana arzu rezervleri sınırsızmış gibi geliyor. onu seveceğim, sonra şunu severim, olmadı bunu severiz.
yaşlandıkça anlıyorsun ki o rezervler sınırlı. her sevdiğin insan, bir sonraki seveceğin insandan çalıyor. neşeni, heyecanını, şehvetini ve ihtirasını kaybediyorsun.
35 yıl sonunda şunu anladım. başka bir insan için yapabileceğin en büyük şey, onunla oturup konuşmak, ama sahiden, dürüstçe, etraflıca, ilgi, alaka ve samimiyetle konuşmak. çünkü bundan daha fazla enerji isteyen, yoran, daha büyük bir eylem/fedakarlık yok. hakikaten yok.
babamın cenazesini fırsat bilip milletin acısından kendine pay çıkarmaya çalışan imamın şovunu kuzenlerim ve ablalarım gereken cevabı vererek savuşturdu. benim içimde ise bu hadsizlik ve sinsilik karşısında hissettiğim muazzam öfke kaldı./2
yaşıtlarımın aile hikayelerini dinledikçe farkına vardım ki bu ülkede medeniyet epi topu 10-15 senedir, 80'lerde doğanların aile kurmasıyla başlıyor.
bizden önceki nesillerin aileleri komple travma. kimsenin ne çocuğa ne de birbirine nasıl davranılır, en ufak bir fikri yok.
ne kadar arzularsan arzula, asla erişimine açılmayan bir alan var. sevgi de, büyük ölçüde, o alana saygı duyabilme mücadelesi aslında.
bizde ise yalnızlık korkusu ve muazzam bir değersizlik hissiyatından kaynaklı, her yeri ele geçirmek isteyen sinsi bir hoyratlık var.
mevzu aslında, "evrensel" ile "yerel" arasındaki ilişki ile ilgili. yerel'den evrensel'e geçerken, medenileşme adı altında yaşanan bir "standartlaşma" ve "homojenleşme" var. yerel'in zenginliği, evrenselin "iletilebilirliği" önünde her zaman bir tehdit unsuru olarak duruyor.
şu 37 yıldaki en büyük pişmanlıklarımdan biri meditasyon/mindfulness mevzusunun kıymetini çok geç fark etmiş olmam. bir kere bile oturup ben ne yapıyorum diye düşünmeden haybeye yaşamış gibi hissediyorum.
şunu 10 sene önce keşfedebilmiş olsaydım her şey çok farklı olurdu.
ne kendi ailemde ne de babamın birinci derece yakınlarında tesettür kullanan var.
hellaleşme esnasında, yasin okunmasını beklerken imam, kadınların kapanması, vücut hatlarını gizlemesi, kız çocuklarına tayt giydirilmemesi, erkeklerden uzak tutulması vs. vaaz vermeye başladı./1
türkiye'de insanların fevkalade başarılı olduğu bir mevzu var. zamanlarını boş geçirip sonunda zerre kötü hissetmemeyi başarıyorlar. benim yaşadığım yerde, boş zaman kadar korkutucu bir şey yok çünkü planlanmamış her an muazzam bir kaygı: boşa akıp giden hayat kaygısı.
geçmişime dair en büyük pişmanlığım, zaman yönetimini becerememiş olmam. bunun da en büyük nedeni hala çocuk gibi dünyadaki zamanımın kısıtlı olduğunun kavrayamamış olmamdı. bunu ise en büyük nedeni hayatın keyif alınabilir bir şey olduğunun farkına varamamış olmamdı.
35 yıl kendime yeteyim diye uğraştım, felsefeye bile başladım ama yok. insanın kendine yetmesi diye bir şey yok. elinden gelen tek şey ilgini dağıtmak. kendine, kendine yetmediğini farkına varacak bir boşluk bırakmamak ya da o boşluğu minimize etmek. kendine yetmenin formülü bu.
dün bir etraflıca düşündüm. şu 36 yıllık hayatımda tanıdığım bütün problemli, depresif ve toksik insanların ortak özelliği neydi.
doğru düzgün bir işe sahip olmamak.
sanatçısı, zengini, freelancer'ı, 9-6 işi olmayan insan hakikaten bitiyor, kafayı yiyor, tükeniyor.
flörtleşmek, muazzam bir duygusal olgunluk ve güç işi aslında. sonucu elinde olmayan ama fevkalade zaman, enerji ve dayanıklılık gerektiren bir süreci, bir yandan müthiş bir kaygı öte yandan kıpır kıpır bir keyif ve neşe ile idare edebilecek kadar hünerli ve sabırlı olma sanatı.
türk insanında genel olarak mutluluk paylaşma gibi bir alışkanlık ve algı yok. yani iki türk yan yana gelince dert anlatmadan, yakınmadan, şikayet etmeden ne konuşulabilir herhangi bir fikri yok.
eskiden ayırt etmeksizin aklıma gelen her şeyi düşünürdüm.
zamanla farkına vardım ki, insanın aklına gelen her şeyi takip etmemeyi öğrenmesi lazım. özellikle de nereye varacağını çok iyi bildiği o toksik fikirleri irdelememeyi öğrenmesi çok büyük bir meziyet.
dün bir şeyin farkına vardım. etrafımdaki türkler arasında, bir etkinlik organize eden, gel abi şöyle şöyle bir şey planladım katıl, diyen hiç kimse yok. tamamen spontan bara gitmeler dışında zaman harcayıp, özen gösterip plan yapan bir tek türk tanımadım.
yaşamayı bilmiyoruz.
yaşlandıkça farkına vardım ki, bir insanın hayatında sahip olabileceği en nadir ve değerli şeylerden biri kaliteli, seni seven, sayan ve en önemlisi umursayan, senin için zaman harcayan bir mentor.
böyle bir insana sahip olan kişi hayata 10-0 galip başlıyor.
yaşlandıkça farkına varıyorum ki, ne yapıp edip "heves"i tutmak lazım. insana yaşam aşkı veren, onu hayata bağlayan, sürükleyen şey heves çünkü. heves kaçınca, en ufak hareket dahi ikna gerektiriyor. her şey uzak, gri ve tatsız bir hal alıyor.
10 küsür senemi akademide geçirdikten sonra, topluma ve çevresine hiçbir değer katmaması ve kendinden başka hiç kimseye yararı olmamasına sırf kitap okuyor diye sahip olduğu muazzam kibirle herkesi küçümsediğini sanan insanlara olan tahamülümü kaybettiğimi söyleyebilirim.
felsefe, okumamış insanın cehaletini değil, okumuş insanın kibrini hedef alır. yalnız teknoloji ile birlikte bir de okumamış insanın kibri ortaya çıktı, onunla kim uğraşacak onu bilmiyorum işte.
@parmakuclari
mesele, şefkat değil de, şefkate koşullanmışlıktan ötürü başka türlü davranma imkanı bulunmayan insanın tedirginliklerinin esiri olması.
karşı taraf hiçbir zaman bilemeyecek, bu şefkat benimle mi ilgili, yoksa onun aşamadığı travmalarıyla mı.
hiç abartmıyorum, on küsür senedir bir batı avrupalı'nın bir başkasının ne kadar zengin olduğunu anlattığına şahit olmadım. iki aydır türkiye'deyim, 7'den 70'e, fakiri zengini, hepsi yemin ediyorum, birileri ne kadar zengin olmuş, neler neler almış bunu anlatıyor. yeter be.
35 senelik hayatımda çok insan tanıdım ama fakirlikten gelmiş başarılı insan kadar tehlikeli, tekinsiz, sallantıda bir karakter daha tanımadım. yaptıkları her şeyde muazzam bir sahtelik, sinsilik, plan ve proje var. güçlü ama çirkinler.
türkiye'de ne zaman sokağa çıksam hissetiğim en belirgin duygu, vicdan. taksiye binersin 90 yaşında bir amca. yokuşa gelirsin elinde poşetlerle tırmanan 60 yaşında tombiş teyzeler. sokağa girersin yemek arayan sevimli kediler. sonu olmayan bir kendini yargılama serüveni.
bir süredir etrafımdaki mutlu insanları inceliyorum sanırım mevzuyu çözdüm.
mutluluğun sırrı geçmişi silebilmek. olan oldu ve bitti, bunun üzerine bir daha düşünmemek çünkü hatırlananlar ekseriyetle acı verenler oluyor. mutlu olmak için ya şimdi ya da gelecek odaklı yaşamalı.
türlü gereksiz acı ve stresle geçen şu 36 seneden çıkardığım basit bir ders var.
yaşadığım hemen her sorunun temelinde "oturmak" vardı. gereğinden fazla oturmak insanı hem fiziksel hem de psikolojik olarak bitiren bir şey. olabildiğince az oturmalı insan.
meryem ile psikolog arasındaki bir diğer önemli fark ise "erişilebilirlik." bu ise "temsil edilebilirlik" ile bağlantılı. psikolog, her yerde temsil edilebilir ve erişilebilir (evrensel) bir dil sunar iken, meryem'in temsilde yaşadığı sorun, onu doğrudan erişilemez/öteki kılıyor.
büyük idealleri olanlara naçizane birkaç tavsiyede bulunmak istiyorum.
1. yorulduğuna değmeyecek.
2. inan bu şovun kimsenin umurunda değil.
3. dünya senden büyük, hep büyüktü ve öyle kalacak.
4. ideallerin uğruna vazgeçtiklerinin pişmanlık olarak dönmesini engelleyemeyeceksin.
10 küsur sene batı avrupa'da yaşadıktan sonra anladım ki, hayattan keyif almak öyle doğuştan filan gelen bir yetenek değil. ve türklerin, en azından benim tanıdıklarımın diyeyim, kesinlikle böyle bir yeteneği yok. bilakis, bizim hayatımız beter olmak için bahane aramakla geçiyor.
akademide geçen yıllarımı düşünüyorum da, muazzam bir zamansızlık hissiyatı içindeydim.
hiçbir şey için yeterli zaman yoktu. markette sıra gördüğümde dahi sabrım taşıyordu. ortada hiçbir mantıklı neden olmamasına rağmen, hep geç kalmış, yetişemiyor hissediyordum.
dünyanın artık entelektüeliğe uygun bir yer olduğunu düşünmüyorum. çünkü yeni nesillerin, hayatın eylem ve etkinlik gerektiren alanlarında iddia ve varlık sahibi olamadığı için hıncını kendini bilgiye vererek çıkaran ciddi ve öfkeli insanlara ne tahammülü ne de ilgisi var.
son yıllarda büyük bir gerçeğin farkına vardım. okumak, kendini geliştirmenin gerek ama yeter koşulu değil, entelektüel insanlarla tanıştığınızda hissettiğiniz olmamışlığın temel sebebi bu.
insan bir tek şeyle gelişir, o da tecrübe. insanı olgunlaştıran en nihayetinde yaşam.
hayatımın ilk 30 küsur yılını, hayatın keyif alınabilen bir şey olmadığına inanarak yaşadım.
sanırım bu inanç, hayatın sahip olduğu muazzam zenginlik ve güzellikten benim payıma düşenin ufaklığı ile baş edebilmeme yardım ediyordu. yani kibrimi besliyordu.
kendisine toplumda ana olmaktan başka yol bırakılmamış bir kadın da elbette yaşayamadığı her şeyden hıncını kendini evladına adayarak, benliksizleşerek çıkarıyor.
öyle çetrefilli bir problem ki bu çözmenin imkanı yok. kimi neyle, nasıl suçlayacaksın? bitmişiz biz.
sevgi göstermenin en kıymetli yolunun sevdiğin insan için bir şeyler planlamak, organize etmek olduğunu anladım. çünkü organizasyon kadar zaman, enerji, ilgi ve yaratıcılık gerektiren bir şey yok. bu yüzden boş laflara kanmamak lazım belki de. senin için ne yapıyor ona bakmalı.
olgun ilişkilerde karşı tarafı çözümlemeyi bırakmak lazım, zira insan yaşlandıkça istediği, analiz edilmek değil kabul görmek. sen bir şeyleri çözdün diye o şeyler değişmek zorunda değil. eğer o, sorunlarının kökenlerini anlayan birini isteseydi terapisti arardı seni değil.
mevzuyu felsefi düzleme çekmek gerekirse, ana sorun, "formal" yapılar üzerine kurulu bir evrenselliğin çıkmazlarıdır. formal yapılar "içeriksiz" yani "tarihsizdir". meryem'in, bu tarihüstü yapıyla çelişki halindeki canlı ve kanlı bedeni, psikoloğun "ebedi" düzenini tehdit eder.
bisiklet yalnızca şehri değil insanı de değiştiren muazzam bir araç. araba insanı asabi, küstah, tembel, konformist, korkak, öfkeli bir insana çeviriyor. bisiklet tam tersi, rahat, mütevazı, efor sarf eden, hayatla iç içe, enerjik ve anlayışlı bir insan haline getiriyor.
12 yaşındayım. kış henüz sona ermiş. eğlenmek için arkadaşlarla çocuk parkındayız, sezonu açacağız. yüksek, upuzun, boru şeklinde kapalı bi kaydırak var. sırayla kayacağız. ilk kayan, bağırmaya başladı, "gelmeyin, biri kaydırağın ortasına sıçmış." ben o gün ortadoğu ile tanıştım
türk olmanın en ayırt edilebilir özelliği nedir diye sorsalar, bir yandan hayattan keyif almaktan fevkalade korkarken öte yandan bundan vazgeçmek de istememenin yarattığı o muazzam ızdırap derdim.
bu coğrafya kendi kanadını kırıp uçamadığı için herkese öfkelenen bir kuş gibi.
yıllardır okuyan biri olarak iki şey söylemek istiyorum:
(1) okuyan insan yaşayamıyor.
(2) ve bunda romantize edecek hiçbir şey yok. belki eskiden vardı ama artık yok.
evet. maalesef.
paris, brüksel, berlin ve amsterdamlı kadınların olduğu bir ortamda müslüman erkek mevzusu açıldı. epey bir düşünüldü ve ortak karar, avrupalı bir kadın için müslüman bir erkeğin hiçbir çekici yanı olmadığı oldu. tavırlarından tut değerlerine kadar ergen kaldıklarını söylediler.
36 sene sonra anladım ki yaşamak dediğin aslında kendini keşfetme serüveni.
çoğu insanın bu serüveni sürdürebilecek enerjisi, cesareti ve olgunluğu yok çünkü kendini, gerçek arzularını ve karakterini, bir tehdit olarak algılıyor. bu nedenle erkenden yaşamaktan vazgeçiyorlar.
@ilker_kocael
batı avrupa'da, genç yaşta gezip hemen sonrasında evlenip, 3-5 yıl sonra ev alıp, hemen akabinde çocuk yapıp, "sonsuza dek mutlu yaşayan" bir kabile var.
avrupa'ya döndüğümde ilk hissettiğim fark, nasıl söyleyeyim dik durmaktan utanmamak oldu. tr'deyken iyi hissetmek, eğlenmek, sağlıklı olmak sanki bir utanç, saklamam gereken bir şeymiş gibi hissediyordum. avrupa ise tam tersi seni iyi hissetmen, spontane olman için motive ediyor.
36 sene sonra anladım ki yeryüzündeki en tehlikeli insan mücadeleyi bırakıp kendini kurban olarak gören ve gösteren insanlar.
çünkü kurban psikolojisine girdiğin anda onur ve haysiyet artık bağlayıcı olmuyor ve mutlak bencillik, çıkarcılık ve ikiyüzlülüğün kapısı aralanıyor.
35 sene birtakım meseleleri çözmek için deli gibi düşündüm. son bir yılda farkına vardım ki hiçbir mesele üzerine deli gibi düşünerek çözülmüyor. aslında zaten hiçbir mesele de çözülmüyor. o yüzden belki de en iyisini meseleleri mesele yapmayanlar yapıyor.